VOF of CommV in bijberoep: meer netto en minder belastingen

VOF of CommV als bijberoep: hou je meer netto over?

In België starten steeds meer mensen een bijberoep als zelfstandige naast hun hoofdberoep. Dat biedt de mogelijkheid om extra inkomen op te bouwen, een passie te verzilveren of een onderneming te laten groeien zonder meteen voltijds ondernemer te worden. Een terugkerende vraag is welke rechtsvorm je best kiest voor dat bijberoep. Naast de eenmanszaak komen ook de Vennootschap Onder Firma (VOF) en de Commanditaire Vennootschap (CommV) in beeld. In dit artikel bekijken we wat een vennootschap fiscaal kan opleveren, wanneer dat voordeel reëel is en welke voorwaarden eraan vasthangen.

Belangrijk vooraf: er bestaat geen rechtsvorm die voor iedereen de beste is. Voor de meeste ambitieuze oprichters die aansprakelijkheid willen beperken en fiscaal willen optimaliseren, is de BV doorgaans de sterkste keuze. VOF en CommV zijn zinvol in specifieke situaties, bijvoorbeeld een familiale samenwerking of een structuur met een stille vennoot. Welke vorm voor jou het interessantst is, hangt af van je winstverwachting, je aansprakelijkheidsprofiel en je uitkeringsstrategie.

Wat zijn de aandachtspunten bij een VOF of CommV?

1. Aansprakelijkheid
In een VOF zijn alle vennoten onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap. Je persoonlijke vermogen staat dus mee in de weegschaal. In een CommV is enkel de beherende vennoot onbeperkt aansprakelijk, terwijl de stille (commanditaire) vennoten hun aansprakelijkheid kunnen beperken tot hun inbreng. Wie zijn privévermogen maximaal wil afschermen, kijkt daarom vaak eerst naar de BV, waarin de aansprakelijkheid in principe beperkt is tot de inbreng.

2. Fiscaal kader
De winst van een eenmanszaak wordt belast in de personenbelasting, die progressief verloopt. Voor aanslagjaar 2026 gelden de schijven 25% (tot €16.320), 40% (€16.320–€28.800), 45% (€28.800–€49.840) en 50% (daarboven), met een belastingvrije som van €10.910 (het eerste deel is dus effectief 0%). Daarbovenop komt de gemeentebelasting (gemiddeld ongeveer 7% van de verschuldigde belasting). Let op: het toptarief van 50% geldt enkel op het inkomensdeel bóven €49.840, niet op je volledige winst. Daarnaast betaal je als zelfstandige in hoofdberoep sociale bijdragen van 20,5% op je netto-belastbaar beroepsinkomen (dat degressief zakt naar 14,16% boven een jaarlijks geïndexeerde inkomensgrens, waarbij boven een jaarlijks geïndexeerd plafond geen bijdragen meer verschuldigd zijn).

Een vennootschap wordt belast in de vennootschapsbelasting. Het standaardtarief bedraagt 25%. Er bestaat een verlaagd KMO-tarief van 20% op de eerste €100.000 winst, maar dat geldt enkel als de vennootschap aan de voorwaarden voldoet: het moet een kleine vennootschap zijn én de vennootschap moet aan minstens één bedrijfsleider een bezoldiging van ten minste €50.000 per jaar toekennen (verhoogd van €45.000, vanaf inkomstenjaar 2026), waarbij de voordelen van alle aard maximaal 20% van die bezoldiging mogen bedragen. Wordt die bezoldiging niet gehaald, dan geldt het tarief van 25%. Startende vennootschappen (de eerste vier boekjaren) zijn van die minimumbezoldiging vrijgesteld. In een bijberoep met beperkte winst zal die €50.000-bezoldiging vaak niet haalbaar zijn, waardoor je in de praktijk met het tarief van 25% rekent.

Wanneer levert een afzonderlijke vennootschap voordeel op?

Het fiscale voordeel van een vennootschap zit niet in het tarief alleen, maar in de combinatie van vennootschapsbelasting en een gunstige uitkering van de winst naar privé. Twee regimes zijn daarbij relevant.

VVPR-bis. Onder dit stelsel kan je dividenden fiscaal gunstiger uitkeren. Het is geen onmiddellijk of onvoorwaardelijk tarief: de roerende voorheffing daalt van 30% (standaard) naar 20% voor dividenden uit het derde boekjaar, en pas vanaf het vierde volledige boekjaar geldt het eindtarief van 18%. Voorwaarden zijn onder meer dat het om een kleine vennootschap gaat en dat de aandelen bij oprichting werden uitgegeven tegen inbreng in geld, met naleving van de VVPR-bis-voorwaarden.

Liquidatiereserve. Je kan winst na belasting reserveren via een liquidatiereserve. Bij de aanleg betaal je een afzonderlijke aanslag van 10% (art. 184quater WIB 92). Keer je de reserve nadien als dividend uit na een wachttijd van 3 jaar (nieuw regime, voor reserves uit boekjaren afgesloten vanaf 31/12/2025), dan is nog 9,8% roerende voorheffing verschuldigd. Op oudere reserves geldt een wachttijd van 5 jaar aan 5% roerende voorheffing. Uitkeren binnen de wachttijd is duurder (30% in het nieuwe regime, 20% in het oude). Bij vereffening van de vennootschap is er geen bijkomende voorheffing. Gecombineerd kom je zo op een effectieve druk van ongeveer 18,8% op het gereserveerde bedrag, ofwel netto ongeveer 81%.

Rekenvoorbeeld: winst van €50.000

Stel dat je in je bijberoep een winst van €50.000 per jaar behaalt. We vergelijken de eenmanszaak met een vennootschap. De bedragen zijn een vereenvoudigde inschatting; je concrete situatie kan afwijken.

• In een eenmanszaak
  • Sociale bijdragen (~20,5%): ongeveer €10.250.
  • Belastbaar beroepsinkomen na aftrek van de bijdragen: ongeveer €39.750.
  • Personenbelasting (progressief, inclusief ongeveer 7% gemeentebelasting): ongeveer €12.100 – dus niet een vlakke 50%, maar het gemiddelde van de opeenvolgende schijven.
  • Netto over: ongeveer €27.650. De totale druk (sociale bijdragen plus belasting) is ongeveer €22.350, of ongeveer 45%.

• In een VOF of CommV (via dividend met VVPR-bis, vanaf het vierde boekjaar)
  • Vennootschapsbelasting 25% (het KMO-tarief van 20% valt hier weg, want de vereiste bezoldiging van €50.000 is niet haalbaar op €50.000 winst): €12.500. Er blijft €37.500 over.
  • Dividenduitkering met VVPR-bis-eindtarief 18%: €6.750 roerende voorheffing.
  • Netto naar privé: €30.750. De totale druk is €19.250, of ongeveer 38,5%.
  • Hou er wel rekening mee dat een bestuurder of zaakvoerder verplicht aangesloten blijft als zelfstandige en minstens de minimumbijdrage betaalt (ongeveer €890 per kwartaal, ongeveer €3.560 per jaar), ook zonder loon. Reken je die mee, dan komt de totale druk dichter bij die van de eenmanszaak, rond 45%.

Wat betekent dit voor je keuze?

Op een winst van €50.000 is het verschil tussen eenmanszaak en vennootschap kleiner dan vaak wordt voorgesteld: geen 60% versus 34%, maar eerder een totale druk rond 45% voor de eenmanszaak tegenover ongeveer 38,5% voor de vennootschap via dividend (en dichter bij 45% zodra je de verplichte sociale minimumbijdrage van de bestuurder meerekent). Het reële voordeel wordt groter naarmate je winst stijgt, naarmate je winst langer in de vennootschap laat renderen, en naarmate je uitkeringsstrategie (dividend via VVPR-bis of liquidatiereserve) op je situatie is afgestemd. De oprichtings- en werkingskosten van een vennootschap (boekhouding, jaarrekening, oprichtingsakte) horen ook in die afweging thuis.

Flexibiliteit. Met een vennootschap bepaal je zelf wanneer en hoeveel je uit de vennootschap haalt. Je kan winst laten staan voor toekomstige investeringen of groei in plaats van alles meteen privé op te nemen. Maak je in de eerste jaren verlies, dan kan je dat verlies verrekenen met latere winsten, zodat je in latere boekjaren minder vennootschapsbelasting betaalt.

Sociale bijdragen. De sociale bijdragen van een bedrijfsleider worden berekend op de bezoldiging die je opneemt, niet op de volledige vennootschapswinst. Neem je weinig of geen loon en werk je met dividenden, dan drukt dat je bijdragen. Let wel: volledig aan sociale bijdragen ontsnappen kan niet. Als bestuurder of zaakvoerder ben je verplicht aangesloten als zelfstandige en blijf je minstens de minimumbijdrage verschuldigd, ook in een jaar zonder loon.

Niet vergeten: e-facturatie

Werk je met een vennootschap of eenmanszaak in een B2B-context, hou dan rekening met de verplichte gestructureerde elektronische facturatie (Peppol) die geldt sinds 1 januari 2026. Dat is geen keuze meer, maar een praktische randvoorwaarde die je boekhouding en facturatiesoftware moet ondersteunen.

Conclusie

Een VOF of CommV oprichten voor je bijberoep kan een doordachte zet zijn, vooral wanneer je winst hoger ligt en je een deel van je middelen in de vennootschap wil laten renderen. Maar het voordeel is voorwaardelijk en minder spectaculair dan een simpele tariefvergelijking suggereert. De juiste keuze tussen eenmanszaak, BV, VOF of CommV hangt af van je winstniveau, je aansprakelijkheidsprofiel, je uitkeringsstrategie en de bijhorende kosten.

Wil je weten welke structuur voor jouw situatie het interessantst is? Doorloop onze gekwalificeerde intake of boek een betaald adviesgesprek (€100 excl. btw per uur). Zo bekijkt een fiscalist je dossier concreet en maak je de keuze op basis van cijfers die op jou van toepassing zijn. Een overzicht van onze tarieven vind je op de Prijzen-pagina.